«Νικολοβάρβαρα» και Άγιος Μόδεστος στην Αμφίκλεια Το έθιμο του Χόντρου στην Αμφίκλεια (Δαδί)

«Νικολοβάρβαρα» και Άγιος Μόδεστος στην Αμφίκλεια Το έθιμο του Χόντρου στην Αμφίκλεια (Δαδί) προχειρη ανάρτηση δεν έχει οιλοκληρωθεί λόγω τεχνικου προβλήματος Κάθε φορά που ξημερώνει παραμονή του Αγίου Νικολάου, αναπολώ εκείνα τα κρύα βράδια, που μας περίμενε ένα αχνιστό πιάτο με «Χόντρο» που μας ετοίμαζε η γιαγιά Μαρία και το σπίτι μοσχοβολούσε κανέλα, καβουρντισμένο σουσάμι… γέμιζε με συγγενείς και φίλους… Ενώ ακόμα κρατούν οι ήχοι από τις προετοιμασίες, την ώρα που σήμαιναν οι καμπάνες για τον εσπερινό από την εκκλησία του Αγίου Νικολάου… 1. Η «Μονοκκλησιά» και το Μυστήριο του Αγίου στον Παρνασσό Στο χωριό μου, την Αμφίκλεια (Δαδί), που είναι χτισμένο στους πρόποδες του μυθικού και χιλιοτραγουδισμένου Παρνασσού, η μέρα αυτή έχει κάτι το ιδιαίτερο. Αν και ο πολεοδομικός ιστός της κωμόπολής μας μετρά συνολικά 12 εκκλησίες (εκτός από τα πολλά ξωκλήσια), στις 6 Δεκεμβρίου όλα σταματούν. Όπως χαρακτηριστικά έγραφε η Ανθή Πανουργιά-Πράσσου, τότε γίνεται «μονοκκλησιά» στον Άγιο Νικόλαο, το παρεκκλήσι της Παναγίας (Μητρόπολης), που σύμφωνα με την παράδοση αποτελεί τον παλαιότερο και τον πρώτο Καθεδρικό ναό της πόλης μας. Είναι πραγματικά αξιοσημείωτο πως σε έναν τόπο καθαρά γεωργοκτηνοτροφικό, όπου οι Άγιοι Γεώργιος και Δημήτριος είναι συνδεδεμένοι με τον γεωργικό και ποιμενικό νομαδικό βίο των στεριανών, υπάρχουν συνολικά έξι εκκλησίες αφιερωμένες στη μνήμη του Αγίου Νικολάου. Η παράδοση μπορεί να μην έχει περισώσει την ακριβή αιτιολογία για την οποία ο κατ' εξοχήν προστάτης των ναυτικών ρίζωσε τόσο βαθιά στα χώματα του Παρνασσού, όμως η εξήγηση κρύβεται στον χρόνο. Βέβαια, εδώ πρέπει να επισημανθεί πώς ο Δεκέμβριος είναι ο μήνας των τροπών του ηλίου, των επικίνδυνων αλλαγών του καιρού που επηρεάζουν τη γεωργική καλλιέργεια, τον ποιμενικό αλλά και τον θαλασσινό βίο, συμπίπτοντας με τον Ποσειδεώνα των αρχαίων Ελλήνων. Έτσι, ίσως δεν είναι τυχαίο ότι ο αρχαίος θεός του υγρού στοιχείου, ο Ποσειδώνας, υποκαθίσταται στη συνείδηση του λαού από έναν εξίσου σημαντικό άγιο της χριστιανικής λατρείας, τον Άγιο Νικόλαο, που στη στεριά καλείται να δαμάσει τα στοιχεία της φύσης. Στo χωριό μου, την Αμφίκλεια(Δαδί), που είναι χτισμένο στους πρόποδες του μυθικού και χιλιοτραγουδισμένου Παρνασσού, η οποία και μετρά 12 εκκλησίες συνολικά στον πολεοδομικό της ιστό, εκτός από τα πολλά ξωκλήσια, υπάρχει εκκλησία αφιερωμένη στον άγιο Νικόλαο , η οποία λειτουργείται μόνο ανήμερα της γιορτής (6 Δεκεμβρίου). . Όπως χαρακτηριστικά έγραφε η Ανθή Πανουργιά-Πράσσου, τότε γίνεται «μονοκκλησιά» στον Άγιο Νικόλαο, το παρεκκλήσι της Παναγίας (Μητρόπολης), που σύμφωνα με την παράδοση αποτελεί τον παλαιότερο και τον πρώτο Καθεδρικό ναό της πόλης μας. Την ημέρα αυτή γράφει η Ανθή Πανουργιά-Πράσσου, γίνεται μονοκκλησιά στον άγιο Νικόλαο παρεκκλήσι της Παναγίας (Μητρόπολης). Σύμφωνα με την παράδοση είναι ο παλαιότερος και ο πρώτος Καθεδρικός ναός της πόλης μας. Αξιοσημείωτο είναι βέβαια πως έξι εκκλησίες συνολικά είναι αφιερωμένες στη μνήμη του αγίου Νικολάου. Δυστυχώς, η παράδοση δεν έχει περισώσει την αιτιολογία σύμφωνα με την οποία ενώ ο άγιος Νικόλαος είναι ο κύριος του υγρού στοιχείου και θεωρείται ο κατ΄ εξοχήν προστάτης των ναυτικών, αλλά και όσων συναντούν τρικυμίες, δίνει το όνομά του στον καθεδρικό ναό της Αμφίκλειας, έναν τόπο καθαρά γεωργοκτηνοτροφικό καθώς σύμφωνα με την παράδοση οι άγιοι Γεώργιος και Δημήτριος είναι συνδεδεμένοι με τον γεωργικό και ποιμενικό νομαδικό βίο των στεριανών ! Βέβαια εδώ πρέπει να επισημανθεί πώς ο μήνας Δεκέμβριος είναι ο μήνας των τροπών του ηλίου, των επικίνδυνων αλλαγών του καιρού, που επηρεάζουν τη γεωργική καλλιέργεια, τον ποιμενικό και τον θαλασσινό βίο και συμπίπτει με τον Ποσειδεώνα των αρχαίων Ελλήνων. Έτσι, ίσως δεν είναι τυχαίο ότι ο αρχαίος θεός του υγρού στοιχείου Ποσειδώνας, υποκαθίσταται από ένα εξ ίσου σημαντικό στη συνείδηση του λαού άγιο της χριστιανικής λατρείας, τον άγιο Νικόλαο . Το τριήμερο τέσσερις, πέντε, και έξι Δεκεμβρίου τρεις γιορτές είναι στο καλωσόρισμα του χειμώνα και σηματοδοτούν την είσοδό του. Σύμφωνα με τον λαογράφο Νικόλαο Πολίτη οι τρεις αυτές συνεχείς γιορτές, πού έρχονται με τις πρώτες μέρες του Δεκέμβρη καλούνται περιληπτικά «Νικολοβάρβαρα». Τα «Νικολοβάρβαρα» λοιπόν είναι το παραδοσιακό λαϊκό όνομα για το εορταστικό τριήμερο στις αρχές Δεκεμβρίου: Αγίας Βαρβάρας (04/12), Αγίου Σάββα (05/12) και Αγίου Νικολάου (06/12). O θεμελιωτής της ελληνικής λαογραφίας κατέγραψε το παρακάτω μετεωρολογικό τρίστιχο στο οποίο η λαϊκή παράδοση αποτυπώνει την κλιμάκωση του χειμώνα, με το χιόνι να πυκνώνει σταδιακά από την πρώτη μέχρι την τρίτη ημέρα: «Αϊ Βαρβάρα βαρβαρώνει, (αγριεύει το κρύο), Αϊ Σάββας σαβανώνει, (τυλίγει σε άσπρο σεντόνι) κι Αϊ Νικόλας παραχώνει(στο χιόνι)». Ενώ σύμφωνα με τον Γεώργιο Αικατερινίδη: «…οι γιορτές της αγίας Βαρβάρας, του αγίου Σάββα και του αγίου Νικολάου παρουσιάζουν μια αγιωνυμική ενότητα. Ενότητα χρονική, που δημιουργείται από τις συνήθως ακραίες καιρικές συνθήκες τις μέρες αυτές…» Λαϊκές παραδόσεις κι έθιμα σχετίζονται με τις ημερομηνίες τούτες, που αντιστοιχούν στα πρώτα κρύα, στις πρώτες παγωνιές και χιονοπτώσεις οι οποίες ήτανε σημαδιακές για τον άνθρωπο της υπαίθρου που, κυριολεκτικά, πάλευε καθημερινά με τα στοιχεία της φύσης και ο οποίος μετά από διαρκή παρατήρηση διαπίστωσε ό,τι ο χειμώνας θεριεύει αυτές τις μέρες, εκφράζοντάς το μέσα στις παροιμίες, που ακούγαμε από τους μεγαλύτερους. Έτσι: «Το κρύο του Αγίου Ανδρέα (30 Νοεμβρίου) ανδριεύει» και «Αη-Νικόλας ασπρίζ’ τα γένια τ’», «Απ’ τα Νικολοβάρβαρα αρχίζ’ κι ο χειμώνας!», «Τα Νικολοβάρβαρα κάν’ νερά κι χιόνια!», «Άγια Βαρβάρα μίλησε κι ο Σάββας αποκρίθη: Μαζέψτε ξύλα κι άχυρα και σύρτε και στο μύλο γιατί Άη Νικόλας έρχεται τα χιόνια φορτωμένος», «Η Αγιά Βαρβάρα γέννησε κι ο Άη-Σάββας το εδέχθη κι ο Άη-Νικόλας έτρεξε να πά’ να το βαφτίσει (το χιόνι) », «Άγια Βαρβάρα γέννησε Σάββα κι Αη Νικόλα κι γύρ’σε κι είπε: Μη με βαστάτ’(νηστεύετε) εμένα αλλά βαστάτε τα παιδιά μ΄»… Για τους Δαδιώτες η εορτή του Αγίου Νικολάου σηματοδοτούσε, στην κατ’ εξοχήν τότε αγροτική Αμφίκλεια, το τέλος της σποράς των δημητριακών και των εξωτερικών αγροτικών ασχολιών λόγω του καιρού, αλλά και λόγω των σημαντικών γιορτών της Χριστιανοσύνης οι οποίες ακολουθούσαν. Είναι η πρώτη χειμωνιάτικη γιορτή και ήταν το πρώτο γλέντι που μπορούσαν να συγκεντρωθούν και να ιδωθούν συγγενείς και φίλοι για να συζητήσουν, να ανοίξουν τα βαρέλια αλλά και για να ξεφαντώσουν μετά τις κοπιαστικές αγροτικές εργασίες που κρατούσαν από την άνοιξη ως του αγίου Νικολάου. Η σπορά έχει τελειώσει και ο σπόρος «κοιμάται στην αγκαλιά της μάνας γης». Οι αγρότες (Πανωκαλυβιώτες και Κατωκαλυβιώτες) έχουν εγκαταλείψει τώρα τις θερινές τους πλίνθινες ή πέτρινες κατοικίες-καλύβες στα Κάτω αλλά και στα Πάνω Καλύβια του Δαδιού. Η ατμόσφαιρα σ’ όλο το χωριό εορταστική! Το σπίτι έπρεπε οπωσδήποτε να λάμπει από καθαριότητα και να είναι πανέτοιμο να δεχτεί κάθε επισκέπτη. Ήταν και μια ευκαιρία να συζητήσουν και τα προξενιά - αν όμως τελείωνε ένα προξενιό άφηναν τ’ ακούσματα για τα Χριστούγεννα που θα ερχόταν και η «αρτιμή», αναφέρει σε χειρόγραφό της η Ανθή Πανουργιά Πράσσου. Παραμονή της γιορτής λοιπόν έφτιαχναν «Χόντρο», νόστιμο έδεσμα, με ιδιαίτερη διατροφική αξία. Τι καλύτερο εν μέσω νηστείας των Χριστουγέννων, από μια ζεστή και χυλωμένη κρέμα από σιτάρι, αφού και ο καιρός ορίζει τη γαστρονομική μας παράδοση αλλά και η διατροφή των αγροτών στηριζόταν κυρίως στα δημητριακά και τα παράγωγά τους... Τι καλύτερο, λοιπόν, από ένα γλύκισμα από σιτάρι, ένα τελετουργικό τρόφιμο ίσως, τώρα που έχει ολοκληρωθεί η σπορά για να πάει καλά η σοδειά σαν εξευμενιστική προσφορά στη Μάνα - Γη που δέχθηκε τον σπόρο του σίτου και το οποίο παρασκευάζεται για να μοιραστεί στην οικογένεια, σε συγγενείς, συμπεθέρους και φίλους, στη γειτονιά…Είναι προφανές ότι το σιτάρι είναι προσφορά στους θεούς, και συνδέεται με τελετουργίες σχετικές με τη γη, τη σπορά και την προσφορά του ανθρώπου στον συνάνθρωπό του, με το αρχαιοελληνικό έθιμο της πανσπερμίας, τη θεά Δήμητρα και την κάθοδο της κόρης της Περσεφόνης στον Κάτω Κόσμο την περίοδο της σποράς. Οι αρχαίοι μας πρόγονοι είχαν ανάλογης σημασίας παρασκευάσματα, τις πανσπερμίες και τις πανκαρπίες. Έτσι οι δύο καθαρά αγροτικές γιορτές στην Αμφίκλεια, στις 21 Νοεμβρίου, της Μεσοσπορίτισσας (μέσον της σποράς των δημητριακών) για την Αμφίκλεια, αλλά και ο "Χόνδρος" την παραμονή του Αγίου Νικολάου, τον Δεκέμβρη στο τέλος της σποράς, δείχνουν την πολύ μεγάλη σημασία που είχε παλιότερα για την περιοχή μας η συγκεκριμένη καλλιέργεια των δημητριακών. Τώρα γιατί τον ονόμαζαν «Χόντρο»; Οι γεροντότεροι στο Δαδί υποστηρίζουν ότι η ονομασία του οφείλεται στο ότι αυτό το παρασκεύασμα είναι τόσο εύγεστο και λαχταριστό που παρασύρεσαι, τρως πολύ και χοντραίνεις! Υπάρχει όμως και η άλλη εκδοχή! Μήπως επειδή μέσα στον χυλό κάποιες φορές βρίσκεις λιγοστά χοντρά κομματάκια σιταριού; Δεν υπάρχει σαφής εξήγηση… Η Ανθή Πανουργιά Πράσσου γράφει πως «για να ετοιμαστεί θέλει πολύ κόπο και τέχνη, για να γίνει άσπρος σαν τα γένια του Αη-Νικόλα»! Και συνεχίζει:«Από νωρίς οι νοικοκυρές έβαζαν στο νερό σιτάρι ντόπιο, εκλεκτό, από την δική τους σοδειά για να μαλακώσει, αφού είχε προηγηθεί το καθάρισμα και το πολύ καλό πλύσιμο. Όσο για την ποσότητα; Ανάλογη με τους καλεσμένους! Κατόπιν το έβαζαν λίγο-λίγο μέσα σε ένα σακί χοντρό υφαντό του αργαλειού που είναι γερό και το χτυπούσαν με τον κόπανο σ’ ένα πεζούλι ρίχνοντας πότε- πότε χλιαρό νερό. Στη συνέχεια το έτριβαν σε κεραμίδι με λούκι, μέσα σε ξύλινο σκαφίδι και στη συνέχεια το άπλωναν σε καθαρά τραπεζομάντιλα να στεγνώσει, το ξανέμιζαν. Στο τέλος το έπλεναν πολλά νερά ώστε να φύγει εντελώς η φλούδα όλη και να μείνει η ψίχα του σιταριού. Δε φαντάζεστε πόσο γραφικό ήταν κατά το βραδάκι, όταν κτυπούσαν οι καμπάνες για τον εσπερινό!!! Αντικούφαγε όλο το Δαδί!!! Γκαπ-γκουπ, γκαπ-γκουπ, γκούπα-γκούπα, από τα κοπάνια στα σπίτια που ετοίμαζαν τον χόνδρο σε όλες τις γειτονιές! Έτσι ξέραμε και σε ποια σπίτια έφτιαχναν, από τον κόπανο που ακουγόταν έτσι όπως χτύπαγε! Αφού τελείωνε η κοπιαστική εργασία του ξεφλούδισματος, το επεξεργασμένο σιτάρι το έβαζαν στο καζάνι με μπόλικο νερό. Μαζευόντουσαν φίλοι, γειτόνοι, συμπεθέροι σε ένα σπίτι. Και οι καλεσμένοι κατεύθαναν κρατώντας ή ένα μπουκάλι κρασί από το γοματάρι για να το δοκιμάσουν, ή πίτα, ή πρεβέντα . Έβαζαν τον χόντρο να βράζει με χοντρά ξύλα κι ενώ ο χόνδρος έβραζε, έστρωναν τραπέζι συνήθως με μπακαλιάρο, ψάρια, χορτόπιτες, κολοκυθόπιτες, ελιές, τουρσί… λόγω της σαρακοστής, μπόλικο ντόπιο κρασί από τα βαρέλια που μόλις είχαν ανοίξει και μετά τραγούδι και χορός…. Ώσπου να αρχίσει ο βρασμός κάθε λίγο και λιγάκι αφαιρούσαν νερό και το «κρύωναν» ρίχνοντας μέσα φρέσκο νερό, ανακατεύοντας βέβαια συνέχεια με τον ξύλινο μακρύ τρίφτη για να μην πιάσει (κολλήσει). Έτσ’ κι πιάσ’ πάει η νουστιμιά τ’ περίπατου!!! Προς το τέλος της διαδικασίας πρόσθεταν φύλλα δάφνης και άκοπη κανέλλα. Στο τέλος έριχναν καυτό λάδι και ελάχιστο αλάτι. Το πρόσφεραν προς το τέλος του γλεντιού, όσο αυτό κρατούσε, προσθέτοντας συνήθως κανέλα και ζάχαρη, ενώ κάποιες νοικοκυρές έριχναν και καβουρντισμένο σουσάμι, τριμμένο καρύδι και σπόρους ροδιού. Την άλλη μέρα μέρος του εδέσματος πήγαιναν στην εκκλησία για να διαβαστεί και ένα μέρος μοιραζόταν στη γειτονιά, σε γνωστούς και φίλους. Τέλος η Ανθή Πανουργιά Πράσσου χαριτολογώντας αναφέρει: «για να γίνει καλός ο Χόνδρος έπρεπε να ακούει πολύ σαματά, τσουγκρίσματα, τραγούδια, χορό, σφυρίγματα, χωρατά και γέλια! Ως για τον καιρό επειδή είναι χειμώνας, δεν τρομάζουν οι Δαδιώτες! Γιορτάζουν τον χόντρο ακόμα κι αν και αν από πάνω ο Γέρο -Παρνασσός στέλνει νυφάδες χιονιού και χορεύουν μαζί τους». Με τον δικό της τρόπο, η Δαδιώτισσα συγγραφέας Δ.Παπαλιάκου αποτυπώνει το έθιμο του Χόντρου: «Στις 30 Νοεμβρίου του Αγίου Αντρέα έλεγαν: «Αντριεύει το κρύο» και η φωτιά στο τζάκι γινόταν πιο γερή και δυνατή. Γύρω στα Νικολοβάρβαρα – 4 Δεκεμβρίου της Αγίας Βαρβάρας και 6 του Αγίου Νικολάου, το σιτάρι για τον χόντρο ήταν έτοιμο διαλεγμένο και φουσκωμένο στο νερό. Το κοπανάγαμε μέσα σε πάνινη σακούλα και ύστερα το τρίβαμε στο σκαφίδι να φύγει η φλούδα. Ξέραμε ποια σπίτια έφτιαχναν χόντρο από τον κόπανο που ακουγόταν έτσι όπως χτύπαγε γκαπ-γκουπ ξερά και μονότονα. Αυτό το σιτάρι το βάζαμε με μπόλικο νερό που κάθε λίγο και λιγάκι το κρυώναμε ρίχνοντας μέσα κρύο νεράκι ανακατεύοντας συνέχεια, για να μην πιάσει. Έτσι κι πιάσ’ π’αει η νουστιμιά τ΄περίπατου έλεγε η μάνα.…Σαν έσκαγε και χύλωνε το σιτάρι ο χόντρος ήταν έτοιμος. Λίγη δάφνη, ζεματιστό λάδι που ρίχναμε την ώρα του βρασίματος καθώς και μπόλικη ζάχαρη και κανέλα από πάνω, αφού το βάζαμε στο πιάτο, έκαναν το έδεσμα πεντανόστιμο. Το βράσιμο του χόντρου χρειαζόταν κάπου 2 ώρες και μαζεμένοι όπως είμαστε συνδαυλίζαμε τη φωτιά και στήναμε χορό και γλέντι που κράταγε περισσότερο απ’ όση ώρα χρειαζόταν για να βράσει το σιτάρι. » Καταγράφοντας το ίδιο έθιμο και ο συγγραφέας Δ. Τσιτσιπής αναφέρει: «Την παραμονή του Αγίου Νικολάου μαζεύονταν συγγενείς στο σπίτι του εορτάζοντος. Αν υπήρχε συνοικέσιο πήγαιναν στο σπίτι της νύφης και έφτιαχναν «Χόντρο». Δηλαδή φούσκωναν σιτάρι στο νερό. Ύστερα το κοπανούσαν και το ζεματούσαν στο καζάνι. Κατόπιν το έβγαζαν και το έτριβαν στο κεραμίδι να φύγει η φλούδα. Αφού τελείωνε το ξεφλούδισμα το έβραζαν στο καζάνι , ρίχνοντας μέσα κανελογαρίφαλα και λάδι. Γινόταν ένας χυλός. Το πρωί το κένωναν στα πιάτα και το μοίραζαν σε γνωστούς και φίλους. » Να συμπληρώσουμε εδώ πως αυτό το γλυκό έδεσμα από σιτάρι, τον χόντρο, το παρασκεύαζαν και την παραμονή του Αγίου Μοδέστου για να ευχαριστήσουν τον Άγιο ο οποίος φέρεται να προστατεύει τα οικόσιτα ζώα και ιδιαίτερα αυτά που σέρνουν άροτρο. Το έδεσμα αυτό το μοίραζαν για τα Χρόνια Πολλά. Μερίδιο από αυτό είχαν και τα ζωντανά. Πρώτα το πήγαιναν στην εκκλησία για να διαβαστεί μαζί με το πρόσφορο, τον άρτο και τις στρογγυλές κουλούρες, τις ειδικά ζυμωμένες για τα ζώα, τις οποίες μετά την εκκλησία τις τοποθετούσαν στα κέρατα των βοδιών για ευλογία. Κάποτε η γιορτή αυτή θεωρείτο ξεχωριστή και τον Άγιο Μόδεστο τον τιμούσαν με μεγαλοπρέπεια κι αν τύχαινε κι έχαναν κάποιο ζώο, τάμα στον Άγιο έκαναν για να βρεθεί. Τότε, που η επιβίωση του ανθρώπου εξαρτιόταν σε μεγάλο βαθμό από τα οικόσιτα ζώα και τόσο η λαϊκή όσο και η θρησκευτική παράδοση ομολογεί τη βαθιά εκτίμηση που οι άνθρωποι έδειχναν στα ζώα, αναγνωρίζοντας τη διαχρονική συμβολή τους στην καθημερινή ζωή και την οικονομία των κοινωνιών. Αν και σήμερα αυτή η γιορτή έχει πλέον ξεχαστεί, στην Αμφίκλεια τελείται θεία λειτουργία, στις 16 Δεκεμβρίου, στην εκκλησία του Αγίου Μοδέστου, παρεκκλήσιο του Αγίου Βλασίου. Έτσι, ο λαός τιμά τους αγίους και ειδικότερα με χρήση αναίμακτων τροφών(σιταριού) ως εδέσματα προς διανομή και εξευμενισμό των αγίων της περιόδου αυτής με βάση τον συμβολικό συσχετισμό της φυσικής πορείας των καλλιεργειών και της ανθρώπινης ζωής. Κι αν θέλετε να δοκιμάσετε χόντρο, ελάτε στην Αμφίκλεια, παραμονή του Αγίου Νικολάου! Μόνο που σήμερα αυτή η διαδικασία τελείται ευλαβικά και σε πείσμα των καιρών μόνο από τον Λαογραφικό Σύλλογο και στις αυλές ελαχίστων νοικοκυριών. Σύμφωνα με την υπ’αρίθμ’ 2/02-11-1986, Πράξη του Λαογραφικού και Χορευτικού Συλλόγου « Η ΔΑΔΙΩΤΙΚΗ ΕΣΤΙΑ», το έθιμο του Χόντρου αναβιώνει ατόφιο και αναδεικνύεται από το 1986 με επιτυχία και συμμετοχή κάθε χρόνο στις πέντε Δεκεμβρίου, παραμονή του Αγίου Νικολάου, ακριβώς όπως παλιά, στην πλατεία Παρνασσού (Πάνω πλατεία). Μόνο σε περίπτωση βροχής φιλοξενείται στο αίθριο του Π.Π.Κ. στην Πλατεία 25ης Μαρτίου (Κάτω Πλατεία). Εκτός από τον χόντρο προσφέρονται και άλλα νηστίσιμα εδέσματα, όπως μπακαλιάρος, νηστήσιμες χορτόπιτες, ελιές, σταρένιο ψωμί... κρασί. Χορεύουν τα χορευτικά του Συλλόγου με τις καθημερινές φορεσιές και ακολουθεί χορός με παραδοσιακά Δαδιώτικα τραγούδια. Ο Σύλλογος, κάνει το Δαδί να μοσχοβολάει παράδοση όλο τον χρόνο, σε πείσμα των καιρών και κρατούν σφιχτά την παράδοση, διατηρώντας τα έθιμα, τους χορούς και τα τραγούδια δίνοντας μάχη με τη λήθη και την κοινωνική αδιαφορία φροντίζοντας για τη διάσωση και διάδοση της πολιτιστικής μας κληρονομιάς, αφού ο ρυθμός της νέας ζωής με τις ευκολίες και τις μετακινήσεις των πληθυσμών άλλαξε και αφάνισε την παραδοσιακή σταθερότητα. Σε αυτή την εποχή της ύλης, της ταχύτητας και παραβίασης της φυσικής πορείας περιφρονήσαμε, αγνοήσαμε, αμφισβητήσαμε και υποτιμήσαμε την πολιτιστική μας παράδοση και τις αξίες της, μιμηθήκαμε ξένα έθιμα, με αποτέλεσμα να χαθεί σχεδόν ανεπίστρεπτα ένας ολόκληρος κόσμος. Με λίγα λόγια ο ίδιος ο λαός βιάστηκε να φύγει από την παράδοση… Όμως μην απογοητεύεστε… Χόντρο, μπορείτε πλέον σήμερα να παρασκευάσετε και μόνοι σας, στο δικό σας μαγειρείο, χωρίς να ακολουθήσετε αυτή την επίπονη και χρονοβόρα διαδικασία που αναφέρθηκε παραπάνω! Αρκεί να προμηθευτείτε μισό κιλό σιτάρι αποφλοιωμένο και να προσθέσετε τα υλικά που παρατίθενται παρακάτω στη συνταγή για τον χόντρο που υπάρχει στο βιβλίο του Συλλόγου, Δαδιώτικα Παρασκευάσματα !!! Και καλή σας επιτυχία!!! Θυμηθείτε όμως τι αναφέραμε παραπάνω; Μη φάτε πολύ!!! Θα χοντρύνετε! Ολόκληρη τη Διαδικασία του Χόντρου προβάλλεται στον σύνδεσμο: https://m.youtube.com/watch?v=Aeio7jkctIU&pp=iggUQAFKEDFZb1B3RS1ZdFhqY2paVE4%3D Επίσης και στην εκπομπή « Κυριακή στο Χωριό» Τέλος παρουσιάστηκε στην εκπομπή …… Βιβλιογραφία, πηγές